Wielkanoc jest najstarszym i najważniejszym świętem chrześcijańskim upamiętniającym śmierć krzyżową i zmartwychwstanie Chrystusa, Teraz w dobie szalejącego koronawirusa, gdy nie możemy przeżywać tego święta w naszych kościołach nabiera ono innego wymiaru. W tym czasie, gdy dzieci nie bardzo mają możliwość zasięgnąć wiedzy od innych, np. ze szkoły, siedząc rodzinnie w naszych domach, powinniśmy jak najwięcej tłumaczyć dzieciom symbolikę obrzędów Wielkiej Nocy, nikt za nas rodziców tego obecnie nie zrobi.
Oto krótki przewodnik po obrzędach okresu wielkanocnego, który mam nadzieję ułatwi rodzicom wyjaśnienie dzieciom najważniejszych świątecznych symboli:
NIEDZIELA PALMOWA I PALMA – ustanowiona na pamiątkę uroczystego wjazdu Chrystusa do Jerozolimy. Jezus jechał na oślicy w otoczeniu wiernych trzymających gałązki palm i śpiewających pieśni. Stąd obecne święcenie palm, w tym roku nie odbędzie się ono standardowo – w kościele, ale księża zachęcają nas do zrobienia z dziećmi pięknych domowych palemek z bazi, sztucznych kwiatków, bukszpanu, gałązek cisu, borówek przyozdobionych wstążkami. Jako ciekawostkę dodam, iż kiedyś palmami kropiono dom, bydło w oborach, a bazie dawano zwierzętom do połknięcia, by dobrze się chowały. Rybacy przywiązywali palmy do swoich łodzi. Moi rodzice po przyjściu z kościoła ganiali nas dzieci, bili symbolicznie palmą i śpiewali: „palma bije, nie zabije, za sześć nocy Welkanoc”.
WIELKI CZWARTEK – to pamiątka ustanowienia Mszy świętej, przypomnienie ostatniej wieczerzy, gdzie Chrystus dzielił się chlebem i winem z apostołami. Jest to też święto kapłana, także jak ktoś ma księdza w rodzinie, znajomego lub po prostu swojego ulubionego kapłana można mu złożyć życzenia. W tym dniu księża odnawiają swoje święcenia, święci się też oleje do namaszczania chorych.
WIELKI PIĄTEK – dzień męki i śmierci Jezusa na krzyżu, nie odprawia się w tym dniu Mszy Świętej na całym świecie. Dzień największej żałoby,- w kościołach nie ma żadnych obrusów, kwiatów i świec. Odsłania się w tym dniu pięknie przystrojone groby Chrystusa. W tym roku, puki co nie zobaczymy tych grobów, ale możemy pokazać dzieciom w internecie jak wyglądają. W tym dniu obowiązuje ścisły post, który obowiązuje dzieci po komunijne. Osobiście pamiętam, jak moja mama o godzinie pietnastej, godzinie śmierci Jezusa na krzyżu porzucała wszystkie prace porządkowe, zapraszała wszystkich domowników do salonu, klękaliśmy i wspólnie odmawialiśmy „Ojcze Nasz”….
WIELKA SOBOTA – dzień spoczynku Jezusa w grobie, adoracja przy grobie i poświęcenie pokarmów wielkanocnych. Nie święcimy w tym roku pokarmów w kościele, jednak należy razem z dziećmi przygotować taki koszyk, który w niedzielę przy śniadaniu można poświęcić, jeśli mamy święconą wodę, albo po prostu odmówić krótką modlitwę i traktować, jak normalną święconkę.
W koszyku może się znaleźć:
- baranek z chorągiewką – znak Chrystusa Zmartwychwstałego i jego zwycięstwa nad śmiercią(na chorągiewce napis Alleluja).Wierzono, że baranek wielkanocny ochroni przed klęskami (np. covid -19).
- jajko – symbol nowego życia i odrodzenia (tak jak kurczak przebija skorupę jajka, tak Chrystus pokonał śmierć i wyszedł sam z grobu), w starożytności odniesienie do czterech żywiołów (skorupa-ziemia, błona-powietrze, żółtko-ogień, białko-woda). Dzielenie się jajkiem ma służyć umocnieniu więzi rodzinnych. Malowanie jaj też ma pewną symbolikę np. szlaczki oznaczają nieśmiertelność, barwy np. brąz- pomyślność w rodzinie a czerń i biel- pamięć o zmarłych. Jeszcze niedawno w zwyczaju było rozsypywanie skorupek pisanek wokół domu, co miało zapewnić dobrobyt. Nie zapomnijcie pobić się z dziećmi jajkami lub stoczyć wyścig jaj, po tak zwanej równi pochyłej.
- kromka chleba – pamiątka rozmnożenia chleba na pustyni przez Jezusa, symbol dostatku, obfitości i sytości.
- wędlina – symbol baranka, którego Żydzi zabijali i spożywali w święto Paschy. Ma zapewnić zdrowie, płodność i dobrobyt, do koszyka zazwyczaj wkładamy kawałek szynki albo kiełbasę
- ciasto – to oznaka domowego kunsztu, jego słodycz jest nagrodą za wytrwanie we wstrzemięźliwości w okresie wielkiego postu
- chrzan – ostry smak i zdolność wyciskania łez sprawiły, że jest symbolem goryczy Męki Pańskiej. W dawnych wierzeniach zapobiegał nieszczęściom i obezwładniał złe moce
- sól – jako uczniowie Chrystusa mamy być „solą ziemi”, symbol prostoty życia, oczyszczenia i prawdy.Wierzono, że sól chroni przed chorobami.
W koszykach pojawia się czasem jeszcze: ser – oznaka harmonii między człowiekiem a przyrodą, pieprz – symbolizujący gorzkie zioła, naczynie z wodą – symbol Ducha św., zajączek – kojarzony z płodnością, a że śpi z otwartymi oczami, to ponoć miał pierwszy zobaczyć Zmartwychwstałego Jezusa.
WIELKANOC – to przede wszystkim rezurekcja czyli uroczysta procesja wokół kościoła, która w tym roku niestety nie odbędzie się z nami, wiernymi i uroczyste śniadanie, zjemy je w swoich domach w małych gronach najbliższych.
LANY PONIEDZIAŁEK – coś dla dzieci , słynny śmigus-dyngus, co dzieci lubią najbardziej, my dorośli trochę mniej, pozwólmy jednak naszym pociechom na odrobinę szaleństwa i nie żałujmy wody w tym smutnym okresie zarazy.