Najprostsza definicja asertywności mówi, iż jest to zachowanie pozwalające na konkretne, zdecydowane komunikowanie swoich potrzeb, chęci, uczuć innym ludziom bez naruszenia w jakikolwiek sposób ich praw, bez obrażania i agresji słownej.
Jak to się ma do asertywności naszych dzieci? One tak jak i dorośli mają prawo do: własnego zdania, wyboru, mówienia o swoich potrzebach, odmawiania, popełniania błędów, mówienie „nie”, wyrażania uczuć, czucia się potrzebnym. Uczenie się asertywności zaczyna się w momencie, gdy dziecko po raz pierwszy znajduje się w grupie. Ten okres przypada na przedszkole, potem szkołę. Wówczas zaczyna się kształtować w dziecku proces mechanizmów interpersonalnych, postaw społecznych, które są akceptowane lub nie. W tym momencie ważne jest uświadomienie , że mogą one wyrażać własne potrzeby, dzielić się swoimi emocjami i mogą też głośno mówić „nie”, wtedy będziemy pewniejsi, że będą one w przyszłości potrafiły skutecznie odmawiać.
Nauczmy nasze dzieci mówić „NIE”: taki komunikat powinien składać się z trzech części:
- Słowo „nie” używamy na samym początku zdania, w taki sposób, aby nikt nie miał wątpliwości co do charakteru naszej wypowiedzi.
- Po komunikacie „nie” musi paść dokładne określenie tego, czego nie chcemy mówić, czy też zrobić.
- Najtrudniejsza i najważniejsza część to uzasadnienie naszej odmowy, ponieważ wymaga od nas wytłumaczenia się, wyrażenia swoich emocji, często bolesnych i smutnych. I tych trzech wskazówek można szybko nauczyć nasze maluchy.
Dalej, możemy nauczyć dzieci sztuki wybierania, to bardzo proste, dajmy naszym pociechom możliwość decydowania o tym w co się ubrać, jaki deser kupić, co zje na kolację , na jakie kółka zainteresowań uczęszczać itp. Takie proste sytuacje uczą dzieci decyzyjności, dostrzegania różnych możliwości, uczenia za i przeciw.
Powinniśmy dziecku uświadomić, że nie zgadzanie się z nami i odmawianie nie ma wpływu na nasze wzajemne relacje, nie powoduje odrzucenia. Zawsze je kochamy, choć może mamy odmienne zdanie na ten temat. Warto obserwować jaką postawę prezentuje nasze dziecko, to znacznie ułatwi naukę asertywności i określić obszary zachowań, nad którymi warto popracować. Tu wyróżniamy trzy rodzaje postaw dziecka:
- zachowanie bierne, pasywne– dziecko mówi o swoich potrzebach, emocjach cicho, szeptem, jakby wstydziło się swoich uczuć. Może to być głos proszący, dłonie zamknięte, zaciśnięte, przesuwanie stóp, oczy zwrócone w dół. Pochylenie. Takie dzieci zazwyczaj podporządkowują się grupie, bez względu na koszty , jakie ponoszą.
- zachowanie agresywne- dziecko mówi głośno o swoich potrzebach, często krzyczy, złości się, obiera postawę roszczeniową, wskazuje palcem, tupie, ma założone ręce, przybiera pozycję nieruchomą. Czasami wyzywa i przeklina. Takie dzieci stawiane są w roli lidera, ponieważ budzą w rówieśnikach strach.
- Zachowanie asertywne- dziecko mówi spokojnie, opanowanie, ma odprężoną postawę, wyprostowaną pozycję ciała, patrzy w oczy słuchacza. Takie dzieci słuchają, co się do nich mówi, ale również potrafią samodzielnie zabrać głos.
Na zakończenie pytanie: Po co uczyć dzieci asertywności?
Po to, byśmy sami byli szczęśliwi z naszym dzieckiem, odprężeni i pewni siebie. Żebyśmy mieli poczucie, że zrobiliśmy wszystko, co mogliśmy, aby nasze dziecko wychować dobrze i zrozumieć, że nie na wszystko mamy wpływ – czasem warto się wycofać, a czasem walczyć o swoje prawa.